Chỉ Thị 10/CT-TTg: Định Hướng Tiết Kiệm Điện Và Phát Triển Điện Mặt Trời Mái Nhà Năm 2026

Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/03/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà đặt ra một số định hướng đáng chú ý đối với việc sử dụng điện hiệu quả, quản lý phụ tải và phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Đối với doanh nghiệp, cơ sở sản xuất – kinh doanh và các đơn vị đang sử dụng điện với công suất lớn, những định hướng này cho thấy việc triển khai điện mặt trời không chỉ cần xem xét ở khía cạnh công suất lắp đặt, mà còn phải gắn với đặc điểm phụ tải, thời gian sử dụng điện và khả năng tiêu thụ điện tại chỗ.

Điện mặt trời mái nhà là một trong những giải pháp được định hướng phát triển theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Chỉ thị 10/CT-TTg tập trung vào những nội dung nào?

Chỉ thị 10/CT-TTg được ban hành ngày 30/03/2026, với nội dung tập trung vào hai nhóm định hướng chính: tăng cường tiết kiệm điện, sử dụng điện hiệu quả và phát triển điện mặt trời mái nhà theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Trong năm 2026, Chỉ thị đặt mục tiêu tiết kiệm ít nhất 3% tổng điện năng tiêu thụ trên toàn quốc. Riêng trong các tháng 4, 5, 6 và 7, yêu cầu tiết kiệm điện được đặt ở mức ít nhất 10%. Đồng thời, các giải pháp quản lý nhu cầu điện và điều chỉnh phụ tải được định hướng nhằm giảm tối thiểu 3.000 MW phụ tải đỉnh trong những thời điểm có nguy cơ mất cân đối cung – cầu điện.

Bên cạnh tiết kiệm điện, Chỉ thị cũng định hướng phát triển điện mặt trời mái nhà theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ, tức điện năng được tạo ra tại chỗ và ưu tiên phục vụ nhu cầu sử dụng của chính công trình.

Điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ được định hướng như thế nào?

Một trong những nội dung đáng chú ý của Chỉ thị 10/CT-TTg là định hướng phát triển điện mặt trời mái nhà phục vụ tự sản xuất, tự tiêu thụ. Mục tiêu năm 2026 được nêu theo một trong hai phương án: khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên toàn quốc có hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ; hoặc tổng công suất phát triển đạt khoảng 20% công suất điện mặt trời mái nhà được xác định trong kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà của địa phương giai đoạn 2026–2030.

Cách tiếp cận này cho thấy điện mặt trời mái nhà được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với nhu cầu sử dụng điện tại nơi phát điện. Với doanh nghiệp, đây là yếu tố cần được xem xét ngay từ bước khảo sát thay vì chỉ lựa chọn công suất hệ thống dựa trên diện tích mái.

Hệ thống điện mặt trời mái nhà cần được xem xét gắn với nhu cầu sử dụng điện thực tế của từng công trình.

Vì sao doanh nghiệp cần quan tâm đến phụ tải khi triển khai điện mặt trời?

Đối với doanh nghiệp, giá trị của một hệ thống điện mặt trời không chỉ nằm ở tổng công suất kWp được lắp đặt. Hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào mức độ phù hợp giữa sản lượng điện mặt trời và nhu cầu sử dụng điện của công trình.

Trước khi xác định phương án, cần xem xét tối thiểu các yếu tố:

• Biểu đồ phụ tải theo ngày và theo các khung giờ sử dụng điện.
• Công suất phụ tải thường xuyên và công suất cực đại của công trình.
• Thời gian vận hành của nhà máy, văn phòng, cơ sở kinh doanh hoặc công trình.
• Tỷ lệ điện năng có khả năng sử dụng trực tiếp vào ban ngày.
• Diện tích, kết cấu và hiện trạng mái.
• Hiện trạng tủ điện, đường dây, thiết bị bảo vệ và hệ thống điện hiện hữu.
• Khả năng tích hợp inverter, hệ thống lưu trữ và các thiết bị quản lý năng lượng.

Vì vậy, không phải hệ thống có công suất càng lớn thì càng phù hợp. Một phương án được thiết kế sát với phụ tải thực tế có thể giúp nâng cao khả năng sử dụng trực tiếp nguồn điện mặt trời và hạn chế tình trạng sản lượng tạo ra vượt quá nhu cầu sử dụng tại cùng thời điểm.

BESS có vai trò gì trong hệ thống điện mặt trời?

Chỉ thị 10/CT-TTg cũng định hướng khuyến khích kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) với điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Về mặt kỹ thuật, BESS có thể giúp lưu trữ phần điện năng được tạo ra trong thời điểm phụ tải thấp để sử dụng vào thời điểm nhu cầu điện tăng cao. Tùy cấu hình và mục tiêu vận hành, hệ thống lưu trữ còn có thể hỗ trợ quản lý công suất, giảm phụ thuộc vào điện lưới tại một số thời điểm và nâng cao khả năng sử dụng nguồn điện tại chỗ.

Tuy nhiên, BESS không phải là thành phần bắt buộc đối với mọi hệ thống điện mặt trời. Việc có cần hệ thống lưu trữ hay không cần được xác định dựa trên biểu đồ phụ tải, thời gian vận hành, mục tiêu sử dụng điện, đặc điểm lưới điện và yêu cầu vận hành của từng công trình.

Hệ thống inverter Sunways kết hợp pin lưu trữ E.BOX trong hệ thống điện mặt trời thực tế.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì trước khi triển khai?

Đối với các cơ sở có mức tiêu thụ điện lớn, việc triển khai điện mặt trời cần được xem xét trên tổng thể hệ thống điện thay vì chỉ tập trung vào phần thiết bị trên mái.

Từ chính sách đến phương án kỹ thuật thực tế

Chỉ thị 10/CT-TTg đưa ra định hướng ở cấp chính sách. Khi chuyển sang một công trình cụ thể, các mục tiêu này cần được cụ thể hóa bằng dữ liệu phụ tải và hiện trạng hệ thống điện.

Với doanh nghiệp, một quy trình khảo sát phù hợp thường bắt đầu từ việc thu thập dữ liệu điện năng tiêu thụ, phân tích phụ tải và thời gian vận hành. Sau đó mới xác định công suất điện mặt trời, cấu hình inverter, phương án đấu nối và khả năng tích hợp hệ thống lưu trữ nếu cần.

Cách tiếp cận này giúp phương án được xây dựng dựa trên nhu cầu sử dụng điện thực tế thay vì chỉ dựa trên diện tích mái hoặc công suất có thể lắp đặt tối đa.

Góc nhìn kỹ thuật từ một dự án thực tế của Solar E

Một hệ thống thực tế tại Phước Long, TP.HCM được Solar E triển khai nâng cấp trên nền hệ thống điện mặt trời và lưu trữ đã có sẵn. Thay vì thay thế toàn bộ hệ thống, phương án được xây dựng dựa trên hiện trạng thiết bị và nhu cầu sử dụng điện của công trình.

Trong quá trình nâng cấp, Solar E thực hiện điều chỉnh lại cấu hình chuỗi pin và bố trí phần pin bổ sung theo từng inverter. Hệ thống sau nâng cấp gồm 32 tấm Jinko Solar 595Wp, tổng công suất 19,04 kWp, kết hợp Lumentree 12kW, Sunways 3,6kW và 48kWh dung lượng lưu trữ EBOX.

Đây là ví dụ cho thấy khi mở rộng hệ thống điện mặt trời, việc xem xét lại cấu hình hiện hữu, phân bổ chuỗi pin và khả năng phối hợp giữa nguồn điện mặt trời – inverter – lưu trữ là bước cần thiết để phương án mới phù hợp với hệ thống đang vận hành.

Hệ thống tại Phước Long, TP.HCM được Solar E nâng cấp với 32 tấm Jinko Solar 595Wp, tổng công suất 19,04 kWp, kết hợp inverter Lumentree 12kW, Sunways 3,6kW và hệ thống lưu trữ EBOX 48kWh.

Điện mặt trời mái nhà cần được đặt trong tổng thể hệ thống điện

Định hướng tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà trong Chỉ thị 10/CT-TTg có mối liên hệ chặt chẽ với việc sử dụng điện tại nơi tiêu thụ. Với doanh nghiệp, hiệu quả của hệ thống không nên chỉ được nhìn qua công suất lắp đặt, mà cần đánh giá đồng thời khả năng sử dụng điện tại chỗ, đặc điểm phụ tải và phương thức vận hành.

Trong thực tế, mỗi công trình có một biểu đồ phụ tải khác nhau. Nhà máy sản xuất, kho vận, văn phòng, cơ sở dịch vụ hay công trình lưu trú đều có thời gian vận hành và nhu cầu điện khác nhau. Vì vậy, phương án điện mặt trời và lưu trữ cũng cần được thiết kế theo từng hiện trạng cụ thể.

Solar E tiếp cận hệ thống từ nhu cầu sử dụng điện thực tế

Từ góc độ kỹ thuật, Solar E tập trung vào việc khảo sát hiện trạng, phân tích nhu cầu sử dụng điện và xây dựng cấu hình phù hợp với từng công trình. Các yếu tố như công suất phụ tải, thời gian vận hành, diện tích mái, hệ thống điện hiện hữu, inverter và khả năng tích hợp lưu trữ được xem xét đồng thời trước khi đưa ra phương án.

Cách tiếp cận này phù hợp với đặc điểm của các hệ thống điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ, trong đó mục tiêu không chỉ là tạo ra điện năng mà còn phải xác định cách nguồn điện đó được sử dụng hiệu quả ngay tại công trình.

Với định hướng phát triển điện mặt trời mái nhà trong giai đoạn 2026–2030, việc hiểu đúng yêu cầu chính sách và chuyển hóa thành phương án kỹ thuật phù hợp sẽ là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch sử dụng năng lượng.

Nguồn tham khảo

• Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/03/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà.
• Quyết định số 11126/QĐ-BCT ngày 14/05/2026 của Bộ Công Thương về kế hoạch hành động triển khai thực hiện Chỉ thị số 10/CT-TTg.
• Văn bản số 7404/BCT-ĐL ngày 16/09/2026 của Bộ Công Thương liên quan đến chương trình điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ cho các công trình cơ quan, trường học và bệnh viện.