Chỉ Thị 10/CT-TTg: Định Hướng Tiết Kiệm Điện Và Phát Triển Điện Mặt Trời Mái Nhà Năm 2026 ss1

Chỉ thị 10/CT-TTg đề cập những nội dung gì?

Chỉ thị số 10/CT-TTg được Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 30/03/2026 với trích yếu “Về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà”. Đây là văn bản chỉ đạo, định hướng thực hiện các giải pháp về tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà.

Theo Chỉ thị, trong năm 2026, các nhiệm vụ được đặt ra bao gồm tăng cường tiết kiệm điện, quản lý nhu cầu sử dụng điện và phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Đối với điện mặt trời mái nhà, Chỉ thị cũng định hướng ưu tiên triển khai tại cơ quan công sở, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và hộ gia đình, đồng thời khuyến khích kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) nhằm góp phần giảm phụ tải vào giờ cao điểm và tăng khả năng tự chủ nguồn điện tại chỗ.

Từ định hướng chính sách đến bài toán thực tế của doanh nghiệp

Đối với một doanh nghiệp hoặc nhà máy, điện mặt trời mái nhà không đơn giản là bài toán có bao nhiêu diện tích mái thì lắp được bao nhiêu công suất pin.

Hiệu quả của một hệ thống phụ thuộc nhiều vào mối quan hệ giữa nguồn phát và phụ tải sử dụng điện.

Một nhà máy hoạt động chủ yếu vào ban ngày có thể có mức độ sử dụng trực tiếp nguồn điện mặt trời khác với một cơ sở hoạt động nhiều vào buổi tối. Tương tự, hai doanh nghiệp có cùng diện tích mái nhưng khác nhau về công suất phụ tải, thời gian vận hành và đặc điểm thiết bị điện sẽ cần những phương án thiết kế khác nhau.

Vì vậy, khi xem xét hệ thống điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ, doanh nghiệp cần bắt đầu từ dữ liệu sử dụng điện thực tế thay vì chỉ dựa trên diện tích mái hoặc công suất pin mong muốn.

Những dữ liệu cần được xem xét

• Sản lượng điện tiêu thụ theo ngày, tháng và năm.
• Biểu đồ phụ tải theo thời gian trong ngày.
• Công suất phụ tải cực đại và các thời điểm xuất hiện phụ tải đỉnh.
• Thời gian hoạt động của nhà máy, xưởng hoặc tòa nhà.
• Tỷ lệ phụ tải hoạt động vào ban ngày.
• Đặc điểm các nhóm tải lớn như máy móc, hệ thống lạnh, bơm, quạt, dây chuyền sản xuất.
• Diện tích, kết cấu và điều kiện thực tế của mái.
• Hệ thống điện hiện hữu và điểm đấu nối.
• Công suất inverter phù hợp với phụ tải và cấu hình hệ thống.
• Khả năng tích hợp hệ thống lưu trữ năng lượng nếu có nhu cầu.

Không phải hệ thống càng lớn thì càng phù hợp

Một trong những điểm cần lưu ý khi triển khai điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ là công suất lắp đặt cần được xác định dựa trên nhu cầu sử dụng điện thực tế.

Nếu hệ thống phát điện vào thời điểm phụ tải thấp, một phần sản lượng điện mặt trời có thể không được sử dụng trực tiếp tại chỗ. Ngược lại, nếu phụ tải ban ngày lớn và ổn định, việc bố trí nguồn điện mặt trời phù hợp có thể giúp tăng tỷ lệ sử dụng trực tiếp nguồn điện phát ra từ hệ thống.

Do đó, thay vì chỉ đặt câu hỏi:

Từ đó mới xác định được phương án công suất phù hợp. Đây cũng là lý do khảo sát hiện trạng và phân tích phụ tải cần được thực hiện trước khi chốt cấu hình hệ thống. 

Khi nào doanh nghiệp nên xem xét hệ thống lưu trữ BESS?

Bên cạnh điện mặt trời mái nhà, Chỉ thị 10/CT-TTg cũng đề cập đến việc khuyến khích kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng với điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ nhằm góp phần giảm phụ tải đỉnh và tăng khả năng tự chủ về điện tại chỗ.

Điều này không có nghĩa mọi hệ thống điện mặt trời đều bắt buộc phải lắp BESS. BESS phù hợp hay không cần được xác định dựa trên đặc điểm vận hành của từng công trình.

Ví dụ, doanh nghiệp có phụ tải cao vào ban ngày nhưng vẫn có nhu cầu sử dụng điện đáng kể sau thời điểm bức xạ mặt trời giảm có thể cần xem xét phương án lưu trữ. Khi đó, dữ liệu phụ tải, công suất hệ thống điện mặt trời, thời gian sạc – xả và dung lượng lưu trữ cần được phân tích đồng thời.

Về mặt kỹ thuật, BESS cần được xem xét như một thành phần của toàn bộ hệ thống điện thay vì một thiết bị bổ sung độc lập.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì trước khi triển khai?

Trước khi đầu tư hoặc nâng cấp hệ thống điện mặt trời mái nhà, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ một số bước cơ bản:

Từ khảo sát đến phương án: cách Solar E tiếp cận một hệ thống thực tế

Với các hệ thống điện mặt trời được khảo sát và triển khai, Solar E tiếp cận bài toán từ hiện trạng công trình và nhu cầu sử dụng điện, sau đó mới xây dựng cấu hình phù hợp.

Điểm quan trọng là mỗi công trình có thể có một cấu hình khác nhau. Đặc biệt với các công trình nâng cấp, hệ thống mới thường phải được xem xét cùng với các thiết bị đã có sẵn thay vì thiết kế hoàn toàn độc lập.

Một ví dụ thực tế từ công trình Solar E triển khai

Tại một công trình ở khu vực Phước Long, TP.HCM, Solar E thực hiện nâng cấp hệ thống điện mặt trời hiện hữu thay vì triển khai một hệ thống hoàn toàn mới.

Công trình trước đó đã có hệ thống gồm 20 tấm pin, inverter Lumentree 12kW 1 pha và 2 bộ lưu trữ EBOX 16kWh. Sau quá trình khảo sát, phương án nâng cấp được triển khai với việc bổ sung 12 tấm pin Jinko 595Wp, một inverter Sunways 3.6kW và một bộ lưu trữ EBOX 16kWh.

Một phần hệ thống pin mới được bố trí cho inverter Sunways nhằm phục vụ hệ thống bám tải. Đồng thời, các tấm pin hiện hữu và tấm pin mới được sắp xếp lại theo cấu hình phù hợp với phương án triển khai.

Hệ thống điện mặt trời được Solar E nâng cấp tại công trình Phước Long, TP.HCM.

Hệ thống sau nâng cấp gồm:

Trường hợp này cho thấy bài toán thực tế không chỉ là bổ sung thêm tấm pin. Khi hệ thống hiện hữu đã có inverter, pin lưu trữ và các chuỗi pin đang vận hành, phương án nâng cấp cần đồng thời xem xét lại cấu hình chuỗi, phân bổ nguồn phát, thiết bị hiện hữu và cách kết hợp giữa hệ thống cũ với hệ thống mới.

Đây là dạng bài toán thường gặp khi doanh nghiệp hoặc chủ đầu tư muốn mở rộng hệ thống điện mặt trời mà vẫn tận dụng các thiết bị đang có.

Điện mặt trời mái nhà cần được đặt trong tổng thể hệ thống điện

Chỉ thị 10/CT-TTg đưa tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà vào cùng một định hướng triển khai. Với doanh nghiệp, điều này có thể được nhìn nhận ở góc độ rộng hơn: nguồn điện mặt trời chỉ phát huy hiệu quả khi được thiết kế phù hợp với cách công trình sử dụng điện.

Từ góc độ kỹ thuật, một hệ thống cần được đánh giá đồng thời ở nhiều yếu tố:

• Nguồn điện mặt trời tạo ra bao nhiêu điện.
• Phụ tải sử dụng điện vào thời điểm nào.
• Bao nhiêu sản lượng có thể được sử dụng trực tiếp.
• Công suất inverter có phù hợp với phụ tải và cấu hình pin hay không.
• Có cần hệ thống lưu trữ hay không.
• Hệ thống điện hiện hữu có đáp ứng phương án nâng cấp hay không.
• Điều kiện mái và kết cấu có phù hợp cho việc lắp đặt hay không.
• Phương án vận hành và bảo trì sau khi đưa hệ thống vào sử dụng.

Vì vậy, bài toán điện mặt trời cho doanh nghiệp nên được tiếp cận như một bài toán năng lượng tổng thể, thay vì chỉ là bài toán lắp đặt thêm các tấm pin trên mái.

Solar E và hướng tiếp cận từ nhu cầu thực tế

Với kinh nghiệm triển khai các hệ thống điện mặt trời, hybrid và lưu trữ năng lượng, Solar E tập trung vào việc đánh giá hiện trạng công trình, phụ tải và mục tiêu sử dụng điện trước khi xây dựng phương án.

Đối với mỗi dự án, cấu hình thiết bị cần được lựa chọn dựa trên điều kiện thực tế của công trình và yêu cầu vận hành, thay vì áp dụng một cấu hình cố định cho mọi trường hợp.

Trong bối cảnh tiết kiệm điện và điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ tiếp tục được thúc đẩy, việc có dữ liệu phụ tải và một phương án kỹ thuật phù hợp sẽ là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp đánh giá khả năng triển khai cũng như kế hoạch nâng cấp hệ thống trong dài hạn.